نشست هماندیشی علمی تخصصی سازمان منابع طبیعی کشور، دانشگاه ملایر و ادارات مرتبط استان همدان و شهرستان ملایر با حضور حجت الاسلام دکتر آزادی خواه نماینده مردم ملایر در مجلس شورای اسلامی، دکتر حسن وحید معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، دکتر حمید نوری عضو هیأت علمی دانشگاه ملایر و مدیرکل آبخیزداری و حفاظت خاک سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، دکتر سایوند رئیس دانشگاه ملایر، مهندس خزایی مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان و مدیران و رؤسای ادارات شهرستان از جمله مدیریت جهاد کشاورزی، منابع طبیعی و آبخیزداری، مدیریت منابع آب، میراث فرهنگی و گردشگری و جمعی از اساتید دانشگاه ملایر و خبرنگاران و اصحاب رسانه در دانشگاه برگزار شد.
در این جلسه عنوان شد: طبق تفاهمنامه منعقد شده بین دانشگاه و سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، مقرر گردید پیگیریهای لازم به منظور راهاندازی و تشکیل پارک تغییر اقلیم زاگرس به منظور آموزش همگانی مردم برای مقابله با خشکسالی و تنش آبی صورت گیرد.
در ابتدای جلسه دکتر سایوند رئیس دانشگاه ضمن خیر مقدم به مسئولین و میهمانان حاضر در نشست، گزارش مختصری از امکانات و ظرفیت های دانشگاه ملایر ارائه داد و بیان کرد: دانشگاه ملایر یک دانشگاه جامع، جوان و پویا است که با سرعت قابل توجهی در حال رشد و تعالی است.
رئیس دانشگاه ادامه داد: با عنایت به ظرفیت ها و زیرساخت های موجود در دانشگاه ملایر از جمله دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، اعضای هیأت علمی مجرب و دانشجویان پر تلاش، این دانشگاه در تعامل با دیگر ارگان ها می تواند در حوزه های محیط زیست، منابع طبیعی و آبخیزداری در کشور و منطقه بسیار تأثیرگذار باشد و در همین راستا تفاهمنامه های متعددی منعقد شده است.
مشارکت دانشگاه ملایر در برگزاری برنامههای مدیریت حوزههای آبخیز کشور
در ادامه نشست دکتر حمید نوری مدیرکل آبخیزداری و حفاظت خاک سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور از توسعه همکاری و ایجاد فرصتهای همکاری مشترک بین دانشگاه ملایر و این سازمان خبر داد و گفت: در این نشست مصوب شد دورههای آموزشی، کارگاهها و همایشهای تخصصی با هدف توانمندسازی و ظرفیتسازی در حوزههای مدیریت تخریب سرزمین، احیای پوشش گیاهی، آبخیزداری، قنوات، آبخوانداری و مدیریت سیلاب برگزار شود.
انجام پژوهشهای کاربردی برای ارائه راهحلهای کمهزینه و اثربخش به منظور ارتقای شاخصهای سلامت حوزههای آبخیز و کاهش فرسایش خاک، مشارکت در برگزاری برنامههای «مرکز بینالمللی مدیریت جامع حوزههای آبخیز و منابع زیستی تحت پوشش یونسکو» و همچنین مشارکت در بخش بینالمللی همایش ملی مرتع که امسال میزبانی آن بر عهده دانشگاه ملایر است، با بهرهگیری از ظرفیت اساتید بینالمللی را از دیگر مصوبات برشمرد.
وی همچنین پیگیری تشکیل و توسعه «پارک تغییر اقلیم زاگرس» با محوریت دانشگاه ملایر به منظور آموزش همگانی مردم برای مقابله با خشکسالی و تنش کمآبی از مهمترین مصوبات این نشست عنوان کرد و گفت: مقرر شد دانشگاه در تدوین برنامههای محلی و منطقهای برای جنگلهای زاگرس با نگاه مدیریت جامع حوزههای آبخیز مشارکت کند.
مدیرکل آبخیزداری و حفاظت خاک سازمان منابع طبیعی کشور ادامه داد: مقرر شد از ظرفیت پروژههای آبخیزداری برای بهکارگیری فارغالتحصیلان رشتههای منابع طبیعی و آبخیزداری در مدیریت کارگاهها و نظارت بر پروژهها استفاده و آموزش پروپوزالنویسی و استفاده از ظرفیت صندوق سبز اقلیم (Green Climate Fund - GCF) برای جذب حمایتهای مالی در منطقه زاگرس در دانشگاه ملایر صورت گیرد.
دکتر نوری از دیگر مصوبات به توسعه گفتمان دانشمحور در برنامهها و پروژههای اجرایی سازمان منابع طبیعی و ادارات کل استانها و شهرستانها اشاره کرد و افزود: این همکاریها با هدف استفاده از ظرفیتهای علمی و پژوهشی دانشگاه ملایر و توان اجرایی سازمان منابع طبیعی برای حفاظت از منابع طبیعی و مقابله با چالشهای محیط زیستی شکل گرفته است.
مشارکت مردم و انسجام و تقویت سازمان های دولتی مرتبط دو رکن اساسی در مدیریت جامع منابع طبیعی و آبخیزداری
در بخش دیگر این نشست دکتر حسن وحید معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور اجرای دقیق و درست برنامه های بخش منابع طبیعی و آبخیزداری کشور را یکی از راهکارهای اساسی تعدیل بحران آب و فرسایش خاک دانست و گفت: این برنامه ها سبب جلوگیری از فرسایش خاک، تقویت سفره آب های زیرزمینی و تولید علوفه خواهد شد.
وی با بیان اینکه اجرای برنامه های آبخیزداری از بعد اقتصادی نیز اثر بخش است، مطرح کرد: هر مقدار هزینه کردن در حوزه آبخیزداری، چند برابر آثار مثبت اقتصادی برای مردم و ۶۰ درصد کاهش خسارت سیل را در بردارد.
معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور اجرای این برنامه ها را یکی از اقدامات پایه سازمان منابع طبیعی خواند که با مشارکت مردم و حمایت دولت برای برون رفت از این بحران ها اجرا خواهد شد.
وی نقش مشارکت مردم و انسجام و تقویت بدنه دولت را دو رکن اساسی در مدیریت جامع منابع طبیعی و آبخیزداری دانست و به ضرورت هم افزایی دستگاه های اجرای ملایر در حوزه آبخیز تاکید کرد.
دکتر وحید با طرح این سوال که چرا نهادها، دستگاه ها، معادن و شرکت ها به مسئولیت های اجتماعی خود در این زمینه عمل نمیکنند، گفت: ۷۰۰ هزار هکتار از عرصه های کشور در محدوده معادن است.
وی با بیان اینکه بیشتر از اینکه به قابلیت ها بپردازیم، به محدودیت ها پرداختیم، افزود: هر زمان توانستیم بین بدنه دولت و مردم همبست درستی برقرار کنیم، به هدف رسیدیم.
معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری، منابع طبیعی را انفال دانست که بخش مهمی از کشور و متعلق به عموم مردم و حفاظت از آن وظیفه همگان است و مطرح کرد: باید در حفاظت از انفال، تلاش خود را بکار بگیریم.
وی با بیان اینکه بهره برداری از انفال باید بهینه انجام شود و منافع عمومی را در این زمینه لحاظ کنیم، گفت: منابع طبیعی، پشتوانه امنیت زیستی مردم است.
دکتر وحید با بیان اینکه بیش از ۴۰ درصد منابع آبی کشور از زاگرس است، گفت: اگر در زاگرس جنگل نداشته باشیم، آنجا آب نخواهیم داشت.
وی با بیان اینکه از بیش از ۷۰ درصد دشت های کشور ممنوعه و بحرانی است، مطرح کرد: بیش از ۸۰ درصد جمعیت کشور در دشتهای ممنوعه زندگی میکنند.
وی به بخشی از مصوبه سازمان اداری و استخدامی مربوط به سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری اشاره و مطرح کرد: طبق این مصوبه سیاست گذاری منابع طبیعی و آبخیزداری به سازمان حفاظت محیط زیست و اجرا از بدنه سازمان منابع طبیعی جدا شده و به سازمان جهاد کشاورزی واگذار و ادارات منابع طبیعی و آبخیزداری از استانها و شهرستانها جمع میشود و در سازمان جهاد کشاورزی مستقر خواهند شد.
دکتر وحید با تاکید بر اینکه تمام بدنه کارشناسی، مردمی و دانشگاهی نسبت به این مصوبه اعلام خطر کردند، گفت: سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری یک سازمان حاکمیتی با بیش از ۱۰۰ سال قدمت است که به نمایندگی از مردم و دولت کار حفاظت، احیا و بهره برداری از جنگل ها و مراتع را مدیریت می کند.
معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور ادامه داد: اگر قرار باشد این سازمان چند تکه شود، ممکن است دست درازی های بسیاری در بخش های منابع طبیعی اتفاق بیفتد.
وی تصریح کرد: راهکار برون رفت از بحران های زیست محیطی در سطح کشور، تقویت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری و نه تضعیف آن است و این موضوع مورد اعتراض مجموعه اساتید، روسای دانشگاه ها، انجمن های زیست محیطی، تشکل ها و کارشناسان قرار گرفت.
دکتر وحید خواستار بازنگری این مصوبه شد و افزود: این سازمان بعنوان سازمان حمایت و حفاظت از منافع مردم و یک سازمان مردم محور، نه تنها نباید تضعیف شود بلکه باید تقویت شود
وی به ۱۳۶ میلیون هکتار عرصه منابع طبیعی در سطح کشور اشاره و بیان کرد: چطور تصور کنیم در مجموعه استانی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری نداشته باشیم و اجرا از بدنه سازمان جدا شود.
معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در بخش دیگری به بیش از ۱۰۰ شهید و از جان گذشته در بخش محیط زیست و منابع طبیعی اشاره و بیان کرد: شهادت ۳ نفر از تشکل های مردمی در کردستان و دو نفر در سال گذشته، نشان دهنده اهمیت منابع طبیعی و حفاظت از آن برای مردم است و ضروری است که ساختار حفاظت تقویت شود.
بهرهگیری حداکثری از مرکز بینالمللی مدیریت جامع حوزههای آبخیز تحت پوشش یونسکو در شهرستان ملایر ضروری است و این فرصتی بسیار مغتنم برای توسعه حوزه آبخیزداری است.
حجت الاسلام دکتر احد آزادیخواه نماینده مردم ملایر در مجلس شورای اسلامی نیز با اشاره به فرصتهای موجود و ظرفیت های بی نظیر دانشگاه ملایر و تعاملات چندجانبه صورت گرفته، بر ضرورت بهرهگیری حداکثری از مرکز بینالمللی مدیریت جامع حوزههای آبخیز تحت پوشش یونسکو در شهرستان ملایر تأکید کرد و این مرکز را فرصتی بسیار مغتنم برای توسعه حوزه آبخیزداری خواند.
حجت الاسلام آزادیخواه افزود: در انتظار تقدیم لایحه قانون جامع آبخیزداری توسط دولت به مجلس هستیم و همت ما بر تصویب سریع این قانون است.
وی همچنین بر تسریع در پیشرفت فیزیکی پروژههای حوزه منابع طبیعی و آبخیزداری تأکید کرد و گفت: هیچ معضل اجتماعی برای اجرای کامل پروژههای حوزه آبخیزداری در ملایر وجود ندارد و اداره کل منابع طبیعی با تمام ظرفیت نسبت به اجرای مستقیم پروژهها اقدام کند.
آب، خاک، گیاهان و جانوران را چهار رکن اساسی حیات بشری است که به اندازه کافی به آنها توجه نشده است.
دکتر سید رسول حسینی معاون استاندار همدان و فرماندار شهرستان ویژه ملایر در این نشست اظهار کرد: تفاهمنامههای خوبی با حضور معاون آبخیزداری، مراتع و امور بیابان سازمان منابع طبیعی کشور و دانشگاه ملایر منعقد شد که میتواند علم و پژوهش را در این عرصه همراه کند.
فرماندار ملایر نسبت به بحران آب و تخریب منابع طبیعی هشدار داد و افزود: همدان تنها استانی است که خروجی آب آن بیشتر از ورودی است و از آب موجود بهینه استفاده نمیشود.
وی آب، خاک، گیاهان و جانوران را چهار رکن اساسی حیات بشری خواند که به اندازه کافی به آنها توجه نشده است.
دکتر حسینی عدم تعادل در دام و مرتع، فرسایش شدید خاک و نابودی گیاهان دارویی را از مشکلات موجود در حوزه منابع طبیعی برشمرد و ادامه داد: برای تشکیل هر یک سانتیمتر خاک ۷۰۰ سال زمان نیاز است و فعالیتهای نادرست انسانی مسیر را برای سیلهای مخرب فراهم میکند.
فرماندار ویژه ملایر به کمبود رشتههای دانشگاهی، کتابها و همایشهای علمی در حوزه منابع طبیعی اشاره و عدم استفاده از پایاننامههای دانشگاهی در حوزه اجرا و نبود گفتمان بین ادارات و دانشگاه انتقاد کرد.
سید رسول حسینی با تاکید بر اینکه سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری باید یک سازمان منسجم، قوی و مقتدر برای مدیریت منابع طبیعی کشور باشد، تدوین آمایش سرزمین بر اساس واقعیتها، مردمی کردن حفاظت از محیط زیست، انعقاد تفاهمنامه با دانشگاهها را از راهکارهای اجرایی در این عرصه عنوان کرد.
وی با بیان اینکه عِرق و علاقه مردم به منابع طبیعی را دلیل اصلی حفاظت از عرصههای طبیعی و جلوگیری از بروز بحرانهای آتشسوزی دانست و بیان کرد: با توجه به ورود قرارگاه امام حسن(ع) برای اجرای پروژههای آبخیزداری این شهرستان، نیاز است اقدامات و فعالیت های لازم به سرعت اجرایی شود.
فرماندار ویژه ملایر با بیان اینکه با سپردن کار به مردم، کاهش تصدیگری دولت و ایجاد انسجام بین دستگاهها میتوان از بحرانهای پیشرو عبور کرد، گفت: از ۳۲۲ هزار هکتار اراضی این شهرستان، ۱۵۶ هزار هکتار اراضی ملی است که حدود ۶۰ درصد اراضی است.
در بخش دیگر این نشست مهندس خزایی مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان نیز بر لزوم همکاریهای علمی و پژوهشی با دانشگاهها برای حفاظت از منابع طبیعی تاکید کرد و افزود: در حال حاضر یکهزار و ۶۵۸ گونه گیاهی در استان داریم که بسیاری از آنها بسیار ارزشمند هستند.
مهندس خزایی موقعیت استان را در بالادست بخش کشاورزی کشور حیاتی خواند و گفت: وسعت عرصههای منابع طبیعی شهرستان ملایر ۱۵۷ هزار هکتار است که سطح برنامهریزی شده ۱۰۷ هزار هکتار و سطح اجرا شده ۴۷ هزار هکتار است و در حوزه آبخیزداری ملایر باید بیشتر کار کنیم.
وی با اشاره به اجرای پروژههای مهمی در سال جاری همچون تالاب آقگل و تکمیل بند خاکی حمزهلو با اعتباری بالغ بر ۸۰ میلیارد ریال توسط قرارگاه امام حسن(ع) در این شهرستان، بیان کرد: آمادگی لازم برای امضای تفاهم نامه در حوزههای مختلف همچون مرتع، آموزش و حوزه آبخیزداری را داریم.